2026/01/09 at 6:18 ΜΜ 09/01/2026 newsroomΣτη βόρεια Νορβηγία, επιστήμονες εντόπισαν έναν ιό που προκαλεί ασθένειες στις πτεροφάλαινες (fin whales), χρησιμοποιώντας drones που πετούσαν πάνω από τα κήτη. Είναι η πρώτη φορά που ο συγκεκριμένος ιός, γνωστός ως morbillivirus των κητωδών (cetacean morbillivirus), ανιχνεύεται στα ύδατα της Αρκτικής.
Μια νέα μέθοδος επιτήρησης
Χρησιμοποιώντας drones για τη συλλογή δειγμάτων από το «φύσημα» των φαλαινών, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν εξετάσεις για τέσσερις διαφορετικούς ιούς. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στα μέσα Δεκεμβρίου στο περιοδικό BMC Veterinary Research, κατέδειξαν ότι ο εξαιρετικά μολυσματικός και θανατηφόρος morbillivirus κυκλοφορεί πλέον στα βόρεια οικοσυστήματα.
«Δεν έχει αναφερθεί ποτέ ξανά σε αυτή την περιοχή», δήλωσε η Helena Costa, κτηνίατρος στο Πανεπιστήμιο Nord και επικεφαλής της μελέτης. «Περίμενα, ωστόσο, ότι κάποια από τα μεταναστευτικά είδη θα τον μετέφεραν τελικά εκεί».
Ο κίνδυνος για τη θαλάσσια ζωή
Ο morbillivirus των κητωδών είναι ιδιαίτερα μεταδοτικός για τις φώκιες, τα δελφίνια και τις φάλαινες. Έχει προκαλέσει αρκετές επιδημίες παγκοσμίως, κυρίως στον Βόρειο Ατλαντικό και τη Μεσόγειο, προσβάλλοντας το αναπνευστικό και το νευρικό σύστημα των ζώων, οδηγώντας συχνά σε μαζικούς εκβρασμούς και θανάτους. Ο ιός μεταδίδεται μέσω της άμεσης επαφής και των αναπνευστικών σταγονιδίων, αν και δεν είναι πάντα θανατηφόρος, καθώς ορισμένα μολυσμένα ζώα παραμένουν ασυμπτωματικά.
Η απουσία προηγούμενων αναφορών στον Αρκτικό Κύκλο ενδέχεται να οφείλεται σε κενά στην επιτήρηση και όχι στην πραγματική απουσία του ιού, σύμφωνα με τη μελέτη.
Drones: Μια λιγότερο επεμβατική προσέγγιση
Για να διαπιστώσουν αν ο ιός έχει εξαπλωθεί τόσο βόρεια, η Costa και η ομάδα της χρησιμοποίησαν drones για να συλλέξουν δείγματα από το «φύσημα» των φαλαινών — τον αέρα και τη βλέννα που εκτοξεύονται από τον φυσητήρα του ζώου.
Η παραδοσιακή μέθοδος: Απαιτεί βιοψίες δέρματος που προκαλούν μικρές πληγές.
Η νέα μέθοδος: Τα drones επιτρέπουν τη συλλογή ορμονών και παθογόνων χωρίς να ενοχλείται το ζώο.
«Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι μπορείς να συλλέξεις δείγμα αέρα από μια φάλαινα και να ανιχνεύσεις σε αυτό κάτι τόσο συγκεκριμένο», σημείωσε η Costa.
Η πορεία της έρευνας
Μεταξύ 2016 και 2025, οι ερευνητές συνέλεξαν περισσότερα από 50 δείγματα αναπνοής από φυσητήρες (sperm whales), μεγαπτεροφάλαινες (humpback whales) και πτεροφάλαινες (fin whales). Τα drones, εξοπλισμένα με τρυβλία Petri, πετούσαν ακριβώς πάνω από τους φυσητήρες των ζώων. Τα δείγματα προέρχονταν από ομάδες φαλαινών στη βόρεια Νορβηγία, την Ισλανδία και το Πράσινο Ακρωτήριο.
Παράλληλα, οι επιστήμονες εξέτασαν την παρουσία άλλων τριών παθογόνων:
1. Τον ιό H5N1 (γρίπη των πτηνών).
2. Τον ιό του έρπητα.
3. Το βακτήριο Brucella.
Η γρίπη των πτηνών και η βρουκέλλωση (brucella) μπορούν να μεταδοθούν και στον άνθρωπο, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό για περιοχές της Νορβηγίας όπου επιτρέπεται η κολύμβηση με φάλαινες. Ευτυχώς, κανένα από αυτά τα δύο παθογόνα δεν εντοπίστηκε στα δείγματα.
Μια νέα εποχή στην έρευνα
Οι φάλαινες είναι δύσκολο να μελετηθούν σε σύγκριση με άλλα ζώα και συχνά υποεκπροσωπούνται στις επιστημονικές έρευνες. Η Patricia Arranz Alonso, θαλάσσια βιολόγος στο Πανεπιστήμιο της La Laguna, χαρακτήρισε τη μελέτη ως μια «πρωτοποριακή συμβολή» που σηματοδοτεί την έναρξη μιας παγκόσμιας προσπάθειας για την παρακολούθηση της υγείας των κητωδών.
Όπως επισημαίνει και η Costa, οι μη επεμβατικές μέθοδοι, όπως η χρήση drones, ανοίγουν μια νέα εποχή στην έρευνα, επιτρέποντας τη συλλογή πολύτιμων δεδομένων βάθος δεκαετιών.
Τα drones βοηθούν στον εντοπισμό θανατηφόρου ιού στις φάλαινες
