2026/03/12 at 4:33 ΜΜ 12/03/2026 newsroomΚαθώς ο πόλεμος στο Ιράν εισέρχεται στη δεύτερη εβδομάδα, η κλιμάκωση της βίας από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, αλλά και από τις αντεπιθέσεις των ιρανικών δυνάμεων και των συμμάχων τους, απειλεί όχι μόνο ιρανικούς, ισραηλινούς και αμερικανικούς στόχους, αλλά και τη σταθερότητα ολόκληρης της ευρύτερης περιοχής. Την ίδια στιγμή, ενώ οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις καλούνται να επιχειρούν υπό συχνά ασαφείς ή και αντικρουόμενες διαταγές, καθώς και μέσα σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον που επηρεάζεται ολοένα και περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη, οι ιρανικές δυνάμεις φαίνεται να προετοιμάζονται εδώ και χρόνια για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Αν όχι ως προς την ακριβή μορφή της σύγκρουσης, τουλάχιστον σε στρατηγικό και θεωρητικό επίπεδο.
Με τη βία να εξαπλώνεται σε πολλαπλά μέτωπα στη Μέση Ανατολή, το Ιράν εφαρμόζει μια «πολύπλοκη στρατηγική» που συνδυάζει στρατιωτική κλιμάκωση, οικονομική επιρροή, εσωτερική κινητοποίηση και διπλωματικά μηνύματα, σύμφωνα με το Middle East Monitor. Η στρατηγική αυτή βασίζεται σε «αλληλένδετους πυλώνες» και στοχεύει όχι μόνο στην αντιμετώπιση των στρατιωτικών πιέσεων, αλλά και στην αποτροπή ενός ευρύτερου στόχου που, σύμφωνα με πολλούς αξιωματούχους, αποτελεί το βαθύτερο κίνητρο της σύγκρουσης: την αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.
Όπως σημειώνει το BBC, το Ιράν «αγωνίζεται για την επιβίωσή του — και μάλιστα με τους δικούς του όρους», ενώ οι ηγέτες του «προετοιμάζονταν για αυτή τη στιγμή εδώ και χρόνια». Παρότι θα ήταν «αφελές» να θεωρηθεί ότι η Τεχεράνη προσδοκά μια καθαρή στρατιωτική νίκη στο πεδίο της μάχης, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι έχει οικοδομήσει μια στρατηγική βασισμένη κυρίως στην αποτροπή και την αντοχή.
Κεντρικό στοιχείο αυτής της προσέγγισης είναι η αποκαλούμενη «οικονομία του πολέμου». Σε ένα σενάριο παρατεταμένης σύγκρουσης, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αναγκάζονται να δαπανούν ακριβά στρατιωτικά μέσα, όπως προηγμένα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας, για να αντιμετωπίσουν σχετικά χαμηλού κόστους απειλές, όπως τα καμικάζι drones. Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης Ισραήλ–Ιράν το 2025, για παράδειγμα, η ιρανική επίθεση εναντίον των αμερικανικών δυνάμεων που σταθμεύουν στην αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ είχε προαναγγελθεί και θεωρήθηκε ευρέως ως μια συμβολική κίνηση «διατήρησης της αξιοπρέπειας», όπως ανέφερε το Al Jazeera.
Σήμερα, ωστόσο, η Τεχεράνη φαίνεται να έχει αναθεωρήσει τη στρατιωτική της στρατηγική προς μια πιο επιθετική κατεύθυνση, με επίκεντρο την εθνική επιβίωση. Στο πλαίσιο αυτό έχουν επισκευαστεί εγκαταστάσεις που είχαν υποστεί ζημιές από προηγούμενες αεροπορικές επιδρομές, ενώ αρκετές πυρηνικές εγκαταστάσεις έχουν ενισχυθεί με εκτεταμένα έργα οχύρωσης. Σύμφωνα με το CNN, χρησιμοποιήθηκαν σκυρόδεμα και μεγάλες ποσότητες χώματος για την ταφή και προστασία βασικών υποδομών.
Οι προηγούμενες συγκρούσεις ανέδειξαν επίσης αδυναμίες στη δομή διοίκησης του Ιράν υπό συνθήκες πίεσης. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία μιας νέας δομής εξουσίας, του Συμβουλίου Άμυνας, το οποίο αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της χώρας σε περίοδο πολέμου. Επικεφαλής του νεοσύστατου οργάνου είναι ο Αλί Λαριτζάνι, ανώτατος αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας, βετεράνος πολιτικός και πρώην διοικητής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, σύμφωνα με τους New York Times.
Από τη σύσταση του συμβουλίου μετά τη σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν το προηγούμενο έτος, ο 67χρονος Λαριτζάνι φαίνεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων, επισκιάζοντας σε μεγάλο βαθμό τον πρόεδρο της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν, καρδιοχειρουργό που στράφηκε στην πολιτική. Όπως δήλωσε ο ίδιος σε συνέντευξή του στη Ντόχα πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, «το Ιράν είναι σίγουρα ισχυρότερο από πριν».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τεχεράνη «προετοιμάστηκε τους τελευταίους επτά έως οκτώ μήνες», εντοπίζοντας και διορθώνοντας τις αδυναμίες της. Τον Φεβρουάριο, το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης επανάφερε τη λεγόμενη «στρατηγική της αμυντικής μωσαϊκής», η οποία παρέχει μεγαλύτερη αυτονομία στους διοικητές πεδίου να εκδίδουν διαταγές στις μονάδες τους. Η προσέγγιση αυτή, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, καθιστά τη χώρα πιο ανθεκτική σε εξωτερικές επιθέσεις.
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης εγκατέστησαν περίπου 100 σημεία παρακολούθησης στην Τεχεράνη τις ημέρες πριν από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις, με στόχο να αποτρέψουν πιθανές εξεγέρσεις ή επιχειρήσεις ξένων δυνάμεων στο εσωτερικό της χώρας.
Παρότι η περσινή σύγκρουση με το Ισραήλ ανέδειξε τη στρατιωτική κατωτερότητα του Ιράν και τα όρια των περιφερειακών συμμάχων του —όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο— έδωσε επίσης στην Τεχεράνη την ευκαιρία να δοκιμάσει και να βελτιώσει τις πολεμικές της τακτικές.
Σύμφωνα με τον ιρανικό στρατό, η χώρα έχει συγκεντρώσει επαρκή αποθέματα πυραύλων και drones ώστε να μπορεί να συνεχίσει επιθέσεις εναντίον αμερικανικών και συμμαχικών θέσεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή για έως και έξι μήνες.
Η άρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποκλείσει το ενδεχόμενο χερσαίας εισβολής έχει επίσης οδηγήσει την ιρανική ηγεσία να εξετάζει σοβαρά το σενάριο παρουσίας ξένων στρατευμάτων στο ιρανικό έδαφος. «Τους περιμένουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκί, στην εκπομπή Meet the Press του NBC.
«Είμαστε βέβαιοι ότι μπορούμε να τους αντιμετωπίσουμε — και ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε μεγάλη καταστροφή για αυτούς».
Στο τέλος, ο στρατηγικός σχεδιασμός του Ιράν φαίνεται να στηρίζεται στην πεποίθηση ότι η χώρα μπορεί να αντέξει την πίεση και τις απώλειες περισσότερο από ό,τι οι αντίπαλοί της είναι διατεθειμένοι να υπομείνουν το πολιτικό και οικονομικό κόστος της σύγκρουσης. Η «υπολογισμένη κλιμάκωση» της Τεχεράνης, σύμφωνα με το BBC, συνοψίζεται σε μια απλή αρχή: να αντέξει, να ανταποδώσει, να αποφύγει την πλήρη κατάρρευση — και να περιμένει να εμφανιστούν πολιτικές ρωγμές στο στρατόπεδο των αντιπάλων της.