2026/03/14 at 12:52 ΜΜ 14/03/2026 newsroom
Το δίκτυο πυρηνικών καταφυγίων που δημιουργήθηκε στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου έχει σε μεγάλο βαθμό αποσυρθεί. Ωστόσο, σήμερα ορισμένοι πολίτες επιλέγουν ιδιωτικά καταφύγια πυρηνικής προστασίας, καθώς η ήπειρος αρχίζει ξανά να αναβαθμίζει τις αμυντικές της υποδομές.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, πολλές ευρωπαϊκές χώρες είχαν γεμίσει με υπόγεια πυρηνικά καταφύγια, σχεδιασμένα για να προστατεύουν τους πολίτες σε περίπτωση επίθεσης. Μετά όμως την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, πολλά από αυτά τα καταφύγια αποσύρθηκαν από τη χρήση, μετατράπηκαν σε μουσεία ή εγκαταλείφθηκαν.
Η ομάδα ερευνητών Subterranea Britannica, που ασχολείται με την εξερεύνηση υπόγειων εγκαταστάσεων, εκτιμά ότι κάποτε υπήρχαν πάνω από 280 υπόγεια πυρηνικά καταφύγια στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι σήμερα μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό εξακολουθεί να χρησιμοποιείται», ανέφεραν στο Euronews.
«Από όσα έχουν εγκαταλειφθεί, ελάχιστα –αν υπάρχουν– θα μπορούσαν να επανέλθουν σε λειτουργία. Τα παλαιότερα σχέδια πιθανότατα δεν θα ήταν αποτελεσματικά απέναντι στα σύγχρονα πυρηνικά όπλα», πρόσθεσαν.
Η ερευνήτρια καταφυγίων του Ψυχρού Πολέμου Simona Bravaglieri δήλωσε στο Euronews ότι πολλά από τα παλιά καταφύγια θα μπορούσαν σήμερα να χρησιμοποιηθούν για προστασία από φυσικές καταστροφές ή κινδύνους που σχετίζονται με το κλίμα, αλλά δύσκολα θα είχαν ξανά στρατιωτική χρήση.
Είναι ένα ιδιωτικό καταφύγιο ακριβότερο από ένα μικρό διαμέρισμα;
Με την αύξηση των γεωπολιτικών εντάσεων, η έλλειψη εκτεταμένων δικτύων καταφυγίων έχει δημιουργήσει μια νέα αγορά για ιδιωτικά καταφύγια σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Γερμανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ωστόσο, το κόστος μιας τέτοιας επένδυσης είναι ιδιαίτερα υψηλό.
Τα πιο βασικά καταφύγια (συνήθως κάτω από 10 τετραγωνικά μέτρα) κοστίζουν περίπου 3.000 έως 5.000 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, τιμή παρόμοια με εκείνη ενός σύγχρονου στούντιο ή ενός μικρού διαμερίσματος σε μια μεσαίου μεγέθους ευρωπαϊκή πόλη.
Οι κατασκευαστές υπόσχονται προστασία από πυρηνικές, βιολογικές και χημικές απειλές.
Τα βασικά χαρακτηριστικά περιλαμβάνουν ενισχυμένο πυρήνα από οπλισμένο σκυρόδεμα με τοίχους πάχους 30 εκατοστών, θωρακισμένες πόρτες ανθεκτικές στην ακτινοβολία και σύστημα εξαερισμού.
Τηλεόραση και… εκτοξευτή δακρυγόνων στις ακριβές εκδόσεις
Στην πιο πολυτελή κατηγορία, ένα καταφύγιο 140 τετραγωνικών μέτρων που διαθέτει ανέσεις «πραγματικού σπιτιού», όπως σαλόνι και τηλεόραση 40 ιντσών, μπορεί να κοστίζει έως και 1 εκατομμύριο ευρώ, σύμφωνα με την ιταλική εταιρεία Il Mio Bunker.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εταιρεία Burrowed LTD κατασκευάζει «πολυτελή προκατασκευασμένα καταφύγια» με τιμές που φτάνουν έως 181.000 ευρώ και μήκος περίπου 16 μέτρων. Αυτά διαθέτουν αεροστεγή πόρτα, ηλεκτρική θέρμανση, δεξαμενή πόσιμου νερού, πλήρη κουζίνα, κρεβάτια με αποθηκευτικό χώρο και ηλιακή γεννήτρια.
Στη Γερμανία, η εταιρεία BunkerBauerπροσφέρει καταφύγιο 9,6 τετραγωνικών μέτρων για περίπου 79.000 ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει σύστημα βιντεοεπιτήρησης, ανιχνευτές κίνησης, συναγερμούς υπερήχων και εκτοξευτή δακρυγόνων.
Στη Σουηδία, περίπου 170.000 ευρώ αρκούν για ένα καταφύγιο 54 τετραγωνικών μέτρωνπου μπορεί να φιλοξενήσει τουλάχιστον έξι άτομα και διαθέτει κουζίνα και γεννήτρια ντίζελ.
Ο Victor Angelier, ιδρυτής της εταιρείας Nuclear Bunker Company στη Σουηδία, δήλωσε ότι πολλοί πελάτες στρέφονται σε ιδιωτικά καταφύγια επειδή δεν αισθάνονται αρκετά ασφαλείς με τα κρατικά μέτρα προστασίας.
«Δεν υπάρχει αρκετός χώρος για όλους τους πολίτες», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι περισσότεροι πελάτες του προέρχονται από την Πολωνία, τη Σουηδία και την Ολλανδία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ζήτηση αυξήθηκε σημαντικά μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, ενώ και το πρόσφατο περιστατικό με ρωσικά drones στην Πολωνία προκάλεσε νέο ενδιαφέρον.
Ποια χώρα της Ευρώπης θεωρείται η πιο ασφαλής σε πυρηνική επίθεση;
Στην Ευρώπη, μόνο λίγες χώρες διατηρούν ακόμη ενεργά δίκτυα πυρηνικών καταφυγίων.
Το πιο εκτεταμένο σύστημα βρίσκεται στην Ελβετία, τη μοναδική χώρα όπου η παροχή πυρηνικών καταφυγίων για ολόκληρο τον πληθυσμό προβλέπεται από τον νόμο.
Σήμερα η χώρα διαθέτει περίπου 9.000 δημόσια καταφύγια και 360.000 ιδιωτικά, με συνολική χωρητικότητα περίπου 9,3 εκατομμυρίων ανθρώπων, αριθμό αρκετό για να καλύψει όλο τον πληθυσμό των περίπου 9 εκατομμυρίων κατοίκων.
Περίπου 100.000 μικρά καταφύγια, κατασκευασμένα πριν από 40 χρόνια και χωρητικότητας έως επτά ατόμων, ανακαινίζονται λόγω παρωχημένων συστημάτων εξαερισμού. Στόχος είναι να αντικατασταθούν από μεγαλύτερα δημόσια καταφύγια, σε πρόγραμμα που θα κοστίσει περίπου 235 εκατομμύρια ευρώ.
Τα δημόσια καταφύγια στην Ελβετία μπορούν να φιλοξενήσουν σήμερα από 200 έως 5.000 άτομα. Μεταξύ των μεγαλύτερων εγκαταστάσεων είναι το καταφύγιο Beaulieu στη Λωζάνη και η σήραγγα Sonneberg κοντά στη Λουκέρνη, η οποία αρχικά μπορούσε να φιλοξενήσει 20.000 ανθρώπους, αλλά σήμερα περίπου το ένα δέκατο αυτού του αριθμού.
Ποιες άλλες ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν ενεργά δίκτυα καταφυγίων;
Η Σουηδία είναι επίσης μια χώρα που έχει επενδύσει σημαντικά στην πυρηνική ετοιμότητα. Διαθέτει περίπου 64.000 καταφύγια, με χώρο για περίπου 7 εκατομμύρια ανθρώπους. Το μεγαλύτερο είναι το καταφύγιο Klara στη Στοκχόλμη, το οποίο μπορεί να φιλοξενήσει έως 8.000 άτομα σε περίπτωση πολέμου.
Το ζήτημα αντιμετωπίζεται με μεγάλη σοβαρότητα στη χώρα. Η Σουηδική Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας (MSB)έχει ξεκινήσει πρόγραμμα 9 εκατομμυρίων ευρώ για την εντατικοποίηση των ελέγχων και τη διασφάλιση ότι τα καταφύγια μπορούν να τεθούν σε λειτουργία μέσα σε 48 ώρες αν χρειαστεί.
Σύμφωνα με τη Simona Bravaglieri, η Σουηδία κατάφερε επίσης να επαναφέρει σε λειτουργία το καταφύγιο Elefanten στη Στοκχόλμη, 17 χρόνια μετά την παύση λειτουργίας του.
Και η γειτονική Φινλανδία διαθέτει ενεργό δίκτυο καταφυγίων. Σύμφωνα με στοιχεία του 2022, πριν η χώρα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, υπήρχαν 50.500 πυρηνικά καταφύγια, από τα οποία το 85% ανήκει σε ιδιώτες.
Σύμφωνα με το φινλανδικό υπουργείο Εσωτερικών, αυτά επαρκούν για την προστασία περίπου 4,8 εκατομμυρίων πολιτών.
euronews/huffpost greece