2025/12/08 at 4:31 ΜΜ 08/12/2025 newsroomΗ πρόσφατη βράβευση της μητέρας μου, Άννας Μπουλντούμη, από το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Πειραιά, ως γυναίκας που διακρίθηκε με την επιτυχία της στον επιχειρηματικό στίβο, και μάλιστα μια εποχή που το επιχειρείν θεωρούνταν κυρίως ανδρική υπόθεση, δεν ήταν μόνο στιγμή συγκίνησης. Ήταν υπενθύμιση του δρόμου που άνοιξαν οι γυναίκες πριν από εμάς. Εκείνες που τόλμησαν να ονειρευτούν, να ανοίξουν νέους δρόμους και να σταθούν όρθιες μέσα σε ένα περιβάλλον που τις αμφισβητούσε. Γιατί πίσω από κάθε γυναίκα που καταφέρνει να επιτύχει επαγγελματικά, υπάρχει μια ιστορία εσωτερικής δύναμης, ισχυρής θέλησης και ανθεκτικότητας.
ΤΟ ΑΟΡΑΤΟ ΤΑΒΑΝΙ
Παρότι σήμερα οι γυναίκες κατακτούν όλο και περισσότερο χώρο στην επιχειρηματικότητα, η Ελλάδα παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι εξωτερικοί λόγοι είναι γνωστοί: περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, ανεπαρκείς δομές υποστήριξης της μητρότητας, κοινωνικά στερεότυπα.
Υπάρχουν όμως και κάποιοι λιγότερο ορατοί, αλλά εξίσου καθοριστικοί παράγοντες: η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η αμφιβολία για την αξία τους, η διαρκής αυτο-αμφισβήτηση – αόρατα εμπόδια που αποτρέπουν πολλές γυναίκες από το να αξιοποιήσουν τις πραγματικές τους δυνατότητες. Η εσωτερική φωνή που ψιθυρίζει «ποια νομίζεις ότι είσαι;» — μια φωνή καλλιεργημένη κοινωνικά μέσα από ρόλους και προσδοκίες — γίνεται με τα χρόνια αόρατο ταβάνι που εμποδίζει τις γυναίκες να εξελιχθούν. Ακόμη κι όταν το εξωτερικό περιβάλλον δεν τις αποθαρρύνει, ο εσωτερικός τους διάλογος συνεχίζει να λέει «μην τολμήσεις», «δεν θα τα καταφέρεις». Αυτά τα εμπόδια βρίσκονται πίσω από την διστακτικότητα πολλών γυναικών να αναλάβουν ηγετικούς ρόλους και να διεκδικήσουν τη θέση που τους αξίζει.
ΟΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ «ΔΕΝ ΜΠΟΡΩ»
Από πολύ μικρές, οι περισσότερες γυναίκες κοινωνικοποιούνται να είναι «καλές», «ευγενικές», «προσαρμοστικές», και να αποφεύγουν τις συγκρούσεις. Η επιχειρηματικότητα όμως, όπως και η ηγεσία — απαιτούν ρίσκο, διεκδίκηση, αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα: χαρακτηριστικά που ανέκαθεν θεωρούνταν «ανδρικά».
Πολλές γυναίκες διστάζουν να διεκδικήσουν ή να αναλάβουν πρωτοβουλία, ακόμη κι όταν είναι απολύτως ικανές. Η ψυχολογική έρευνα το περιγράφει ως σύγκρουση ρόλων: όταν τα ηγετικά χαρακτηριστικά που προβάλλει μια γυναίκα — αυτοπεποίθηση, δυναμισμός, αποφασιστικότητα — θεωρούνται από το κοινωνικό περιβάλλον «μη θηλυκά», η γυναίκα βιώνει εσωτερική σύγκρουση ανάμεσα στην επιθυμία για εξέλιξη και στην ανάγκη να παραμείνει αρεστή και αποδεκτή, καθώς και την εξωτερική αμφισβήτηση.
Όπως επιβεβαιώνουν και πρόσφατες μελέτες, οι γυναίκες δηλώνουν κατά μέσο όρο σημαντικά χαμηλότερη αυτοπεποίθηση στις ηγετικές τους ικανότητες σε σχέση με άνδρες ίσης εμπειρίας. Όμως, αυτό δεν αντικατοπτρίζει πραγματική έλλειψη ικανοτήτων, αλλά ανισότητα στην αυτοαντίληψη. Με απλά λόγια: οι γυναίκες συχνά υποτιμούν τις ικανότητές τους, ενώ οι άνδρες τείνουν να τις υπερεκτιμούν.
Είναι το γνωστό «σύνδρομο του απατεώνα»— η εσωτερική πεποίθηση ότι «δεν είμαι αρκετά καλή», «απλώς στάθηκα τυχερή», «θα ανακαλύψουν ότι δεν αξίζω». Σύγχρονες αναλύσεις δείχνουν ότι το σύνδρομο αυτό είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στις γυναίκες υψηλών επιδόσεων, και συχνά συνοδεύεται από αυξημένο άγχος, τελειομανία και αυτοϋπονόμευση η οποία παίρνει πολλές μορφές:
Η γυναίκα αποφεύγει να διεκδικήσει προαγωγή ή χρηματοδότηση, περιμένοντας να «αποδείξει πρώτα» την αξία της.
Δεν αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, φοβούμενη μήπως κριθεί αυστηρά.
Υπερφορτώνεται με ευθύνες, προσπαθώντας να είναι άψογη επαγγελματίας, μητέρα και σύντροφος, θεωρώντας ότι «πρέπει να τα κάνει όλα τέλεια».
ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ: ΕΧΟΥΝ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΤΑ ΒΛΕΠΟΥΝ
Κι όμως, η εικόνα που προκύπτει από τη διεθνή έρευνα είναι ξεκάθαρη: οι γυναίκες υπερτερούν σε δεξιότητες όπως η συναισθηματική νοημοσύνη, η συνεργατικότητα, η ενσυναίσθηση. — Ξέρουν να ακούν, να εμπνέουν, να χτίζουν ομάδες και να δημιουργούν περιβάλλον ασφάλειας και εμπιστοσύνης, χαρακτηριστικά που αποτελούν σήμερα το θεμέλιο της σύγχρονης μορφής ηγεσίας.
Το παράδοξο, λοιπόν, είναι ότι ενώ πολλές γυναίκες κατέχουν ήδη αυτά τα χαρακτηριστικά, δεν έχουν μάθει να τα αναγνωρίζουν ως ηγετικά. Η ψυχολογία το αποδίδει στην εσωτερικευμένη εικόνα του «ποιος έχει δικαίωμα να ηγείται» — μια εικόνα που για αιώνες είχε ανδρικά χαρακτηριστικά.
Αν, λοιπόν, θέλουμε να μιλάμε ουσιαστικά για ισότητα στο επιχειρείν, χρειάζεται να στραφούμε όχι μόνο στις δομές, αλλά και στον εσωτερικό κόσμο της γυναίκας· εκεί όπου γεννιέται — ή εμποδίζεται — η πίστη στον εαυτό. Γιατί η αληθινή αλλαγή αρχίζει ακριβώς εκεί: τη στιγμή που μια γυναίκα επιλέγει να πιστέψει στην αξία της, να εμπιστευθεί τη φωνή της και να επιτρέψει στον εαυτό της να ηγηθεί.
ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΤΑΞΙΔΙ
Ως κόρη μιας γυναίκας που ξεκίνησε όταν όλα ήταν πιο δύσκολα, έμαθα από μικρή πως καμία συνθήκη δεν μπορεί να σταματήσει μια γυναίκα που έχει όραμα — και το θάρρος να το ακολουθήσει. Η μητέρα μου με το παράδειγμά της —καλλιέργησε και ενίσχυσε μέσα μου την πεποίθησή ότι μια γυναίκα οφείλει να συνεχίσει να έχει μεγάλα όνειρα και φιλοδοξίες, ακόμη και όταν αποκτήσει οικογένεια.
Έτσι, όταν έγινα μητέρα τεσσάρων παιδιών, ποτέ δεν βρέθηκα στο δίλημμα να επιλέξω «μητέρα, ή επαγγελματίας», ούτε εγκατέλειψα την εργασία μου ως εκπαιδευτικός, ψυχολόγος και επιχειρηματίας, παρά τις αυξημένες οικογενειακές υποχρεώσεις. Κι αυτό το οφείλω στη στήριξη και την ενθάρρυνση της μητέρας μου στις δύσκολες στιγμές, και στη βαθιά της πεποίθηση ότι οι γυναίκες έχουν θέση στον επαγγελματικό στίβο και τίποτα δεν πρέπει να τις εμποδίζει από το να διακριθούν σε αυτόν. Ούτε η κοινωνία, ούτε οι συνθήκες, ούτε καν οι δικές τους φωνές αυτο-αμφισβήτησης και ενοχών.
Σήμερα, βλέποντας τα παιδιά μου να μεγαλώνουν με το παράδειγμα μιας μητέρας που δεν εγκατέλειψε τα όνειρά της, συνειδητοποιώ ότι δεν τους έδωσα μόνο αγάπη και φροντίδα. Τους έδειξα πώς μια γυναίκα μπορεί ταυτόχρονα να φροντίζει την οικογένειά της και να είναι επιτυχημένη επαγγελματικά. Όπως ακριβώς έκανε και η δική μου μητέρα.
ΕΝΑ ΜΗΝΥΜΑ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
Η αληθινή κληρονομιά μιας επιτυχημένης γυναίκας, όπως η Άννα Μπουλντούμη δεν είναι όσα κατέκτησε μόνη της — είναι οι δρόμοι που άνοιξε για τις επόμενες. Κάθε φορά που μια γυναίκα τολμά να κάνει το επόμενο βήμα — να ξεκινήσει την επιχείρησή της, να διεκδικήσει τη θέση της, να ακολουθήσει το όραμά της — σπάει λίγο ακόμη το αόρατο γυάλινο ταβάνι. Όχι μόνο για τον εαυτό της, αλλά για όλες τις γυναίκες που θα ακολουθήσουν. Για την κόρη της, τις εγγονές της, για κάθε γυναίκα που κάποια μέρα θα πει: «Αν εκείνη τα κατάφερε, και μάλιστα σε τόσο δύσκολες συνθήκες, ίσως μπορώ κι εγώ».
Αν είσαι γυναίκα και διστάζεις να κάνεις το επόμενο βήμα γιατί σκέφτεσαι ότι δεν έχεις την εμπειρία ή το θάρρος που χρειάζεται για να προχωρήσεις — να ξέρεις πως δεν είσαι μόνη. Μέσα σου υπάρχει η ίδια δύναμη που οδήγησε χιλιάδες γυναίκες να τολμήσουν πριν από σένα. Η αλλαγή αρχίζει όταν αποφασίζεις να πιστέψεις ότι αξίζεις.
Βασιλική Μπουλντούμη, Μ.Α.
Εκπαιδευτικός-Ψυχολόγος
Β. Α. Αγγλικής Φιλολογίας -ΕΚΠΑ
Β. Α. Ψυχολογίας -ΕΚΠΑ
M.A. in Contemporary English Studies-Lancaster University
Διευθύντρια Εκπαιδευτικού Ομίλου Μπουλντούμη
Αντιπρόεδρος ΑΜΚΕ «Όλοι Για τον Πειραιά»