2026/04/30 at 1:40 ΜΜ 30/04/2026 newsroomΜετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ιαπωνία ενσωμάτωσε τον πασιφισμό τόσο στο Σύνταγμα όσο και στον πολιτισμό της. Ωστόσο, η εποχή αυτή ενδέχεται να φτάνει στο τέλος της. Την περασμένη εβδομάδα, η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι προχώρησε στην έγκριση πωλήσεων όπλων σε ξένες χώρες, σηματοδοτώντας μια στροφή προς πιο επιθετική στάση.
Όπως σημειώνει η εφημερίδα The Wall Street Journal, πολλοί Ιάπωνες αισθάνονταν υπερηφάνεια για τη μεταπολεμική δέσμευση της χώρας τους να «μην καταφεύγει ποτέ στη βία για την επίλυση διεθνών διαφορών». «Ο πασιφισμός ήταν ο ηθικός μας οδηγός μετά την τραγωδία», δήλωσε στην εφημερίδα η 87χρονη Μιτσούκο Γιάγκι. Ωστόσο, οι αυξανόμενες εντάσεις με την Κίνα έχουν εντείνει το αίσθημα ανασφάλειας και έχουν αυξήσει τη στήριξη προς τις προσπάθειες της Τακαΐτσι για ενίσχυση της εθνικής άμυνας. «Η Ιαπωνία δεν μπορεί να περιμένει από τις ΗΠΑ να έρθουν να την υπερασπιστούν, όταν ούτε ο ίδιος ο λαός μας δεν υπερασπίζεται τη χώρα μας», δήλωσε ο Μασάσι Κατζιγιάμα, κάτοικος της Ναγκασάκι.
Παράγοντας αυτής της στροφής υπήρξε και η εστίαση των ΗΠΑ στο Ιράν: η κυβέρνηση Τραμπ μετέφερε στρατιωτικούς πόρους από την Ασία στη Μέση Ανατολή για να υποστηρίξει τον πόλεμο, αφήνοντας τους Ιάπωνες ηγέτες «να αναζητούν επειγόντως βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις για την ασφάλεια και την άμυνα της χώρας», όπως δήλωσε ο Μιτσίτο Τσουρουόκα του Πανεπιστημίου Κέιο στην εφημερίδα The New York Times. Η ίδια η Τακαΐτσι ανέφερε σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η ενίσχυση της άμυνας αποτελεί απάντηση σε ένα «όλο και πιο δύσκολο περιβάλλον ασφάλειας».
Στην Asia Times, ο Κένζι Γιοσίντα υποστήριξε ότι ο πασιφισμός της Ιαπωνίας «κάποτε εξυπηρετούσε έναν σκοπό». Η ειρηνική στάση «ηρέμησε τους γείτονες» που απειλούνταν από τον πρώην μιλιταρισμό της χώρας και επέτρεψε μια σχεδόν θαυματουργή οικονομική ανάκαμψη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ωστόσο, τέτοιες στάσεις «μπορούν να ξεπεράσουν τη χρησιμότητά τους». Το Τόκιο είχε από καιρό βρει τρόπους να παρακάμπτει τα υποτιθέμενα συνταγματικά όρια: έστειλε ναρκαλιευτικά κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου το 1991 και ανέπτυξε «μη μαχητικές» δυνάμεις στο Ιράκ κατά τη διάρκεια της εισβολής του 2004. «Η κοινή γνώμη παραμένει επιφυλακτική» σε τέτοια ζητήματα, αλλά, κατά τον Γιοσίντα, έχει έρθει η ώρα η Ιαπωνία να αποτινάξει τη «μη βιώσιμη ειρηνιστική ψευδαίσθηση».
Σε κύριο άρθρο της, η εφημερίδα The Japan Times ανέφερε ότι το ιαπωνικό κοινό είναι «διχασμένο» σχετικά με τη στροφή προς πιο επιθετική στάση. Οι Ιάπωνες διατηρούν μια «ενστικτώδη ανησυχία» για θέματα ασφάλειας, «απομεινάρι της πικρής εμπειρίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου». Ωστόσο, ένα «όλο και πιο αμφισβητούμενο περιβάλλον ασφάλειας» στην Ασία απαιτεί αλλαγή. Το Τόκιο πρέπει να «εκτιμήσει τη σκληρή δύναμη ως παράγοντα αποτροπής» έναντι των απειλών. «Ιδανικά, η παροχή αμυντικού εξοπλισμού θα αποτρέπει τις συγκρούσεις, όχι θα τις διευκολύνει».
Τι θα ακολουθήσει;
Όπως σημειώνει το The Diplomat, την τελευταία δεκαετία η Ιαπωνία βιώνει μια «φαινομενική διάβρωση των ειρηνιστικών κανόνων». Μαζικές διαμαρτυρίες υποδέχτηκαν τη νομοθεσία του 2015 που επέτρεπε στο στρατό της χώρας να αναπτύσσεται στο εξωτερικό. Ωστόσο, η πρόσφατη δημοτικότητα της Τακαΐτσι υποδηλώνει την έλευση μιας «μετα-ειρηνιστικής» εποχής, προσδίδοντάς της «πρωτοφανή εξουσία για την επέκταση των αμυντικών φιλοδοξιών της Ιαπωνίας».
Η Τακαΐτσι έχει υποδείξει ότι θα επιδιώξει «αλλαγές στη ρήτρα ειρηνισμού» του ιαπωνικού συντάγματος, ανέφερε η Washington Post. Ωστόσο, οι νύξεις για αλλαγή έχουν ήδη πυροδοτήσει «σπάνιες διαδηλώσεις σε εθνικό επίπεδο» από Ιάπωνες που φοβούνται ότι η χώρα μπορεί να «εμπλακεί σε στρατιωτικές συγκρούσεις αν εγκαταλείψει τα συνταγματικά της προστατευτικά μέτρα». Ο Σίρο Σάτο του Πανεπιστημίου της Χιροσίμα δήλωσε στην Post ότι η «εκκένωση του ειρηνισμού» θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις από τις γειτονικές χώρες της Ιαπωνίας, καθιστώντας την λιγότερο ασφαλή, καθώς «αυξάνει την ανασφάλεια και ενδέχεται να επιδεινώσει το περιβάλλον ασφάλειας».
Γιατί η Ιαπωνία εγκαταλείπει τον πασιφισμό της;
