2026/09/25 at 3:55 ΜΜ 25/09/2026 newsroom
Έχει τη σημασία του —και ασφαλώς δεν είναι απλώς ζήτημα λεξιλογίου— να θυμόμαστε τι ακριβώς έλεγε ο Προκόπης Παυλόπουλος για τα ελληνοτουρκικά. Και μάλιστα όχι μόνο ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, αλλά διαχρονικά: με την Τουρκία, έλεγε, υπάρχει μία και μόνη διαφορά. Η οριοθέτηση της νησιωτικής υφαλοκρηπίδας και της αντίστοιχης ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας και, εφόσον απαιτηθεί, με προσφυγή στη Χάγη.
Ήταν μια διατύπωση απολύτως συγκεκριμένη. Και κυρίως μια διατύπωση που δεν άφηνε ιδιαίτερα περιθώρια για «δημιουργική» ερμηνεία.
Αλλά ας πάμε μερικά χρόνια πίσω.
Όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε την πρωθυπουργία, το 2019, προτίμησε τον πληθυντικό: «διαφορές». Μια λέξη που, για όσους παρακολουθούν τα ελληνοτουρκικά λίγο πιο προσεκτικά από τα δελτία ειδήσεων, δεν είναι καθόλου αθώα. Διότι ο πληθυντικός παραπέμπει αυτομάτως σε μια ευρύτερη ατζέντα θεμάτων και, ως εκ τούτου, σε μια διαφορετική ανάγνωση του τι ακριβώς θεωρείται αντικείμενο ελληνοτουρκικής διαπραγμάτευσης.
Και κάπου εκεί, αναπόφευκτα, έρχονταν στη μνήμη η Μαδρίτη και το Ελσίνκι. Οι γνωστές πλέον σε όλους ιστορίες της περιόδου Σημίτη, όταν η διπλωματική γλώσσα απέκτησε τη δική της πολιτική ζωή και ορισμένες λέξεις άρχισαν να αποκτούν πολύ μεγαλύτερο βάρος από αυτό που φαινομενικά τους αναλογούσε.
Ο Παυλόπουλος, πάντως, επέμενε στη δική του γραμμή.
Και εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον.
Διότι σήμερα, αρκετά χρόνια αργότερα, ακούμε από τον ίδιο τον κ. Μητσοτάκη κάτι που θυμίζει ολοένα περισσότερο εκείνη ακριβώς τη διατύπωση: μία και μόνη διαφορά με την Τουρκία, η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Το είπε ξανά και από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ.
Να υποθέσουμε, λοιπόν, ότι ο πληθυντικός «διαφορές» έχει πλέον μπει στο χρονοντούλαπο της διπλωματικής ορολογίας της κυβέρνησης;
Αν ναι, υπάρχει ακόμη μία μικρή εκκρεμότητα.
Μία λέξη.
Η λέξη «νησιωτική».
Διότι άλλο να λες «υφαλοκρηπίδα» γενικώς και αορίστως και άλλο να προσδιορίζεις με ακρίβεια ότι η συζήτηση αφορά την οριοθέτηση της νησιωτικής υφαλοκρηπίδας. Και όσοι γνωρίζουν στοιχειωδώς το ιστορικό των ελληνοτουρκικών διαφορών καταλαβαίνουν ότι οι διατυπώσεις αυτές δεν είναι φιλολογικές ασκήσεις.
Είναι διπλωματική πολιτική.
Είναι, επίσης, πολιτικό μήνυμα.
Και ενίοτε είναι και μήνυμα προς περισσότερους από έναν αποδέκτες.
Έτσι, λοιπόν, αν ο Πρωθυπουργός έχει πράγματι καταλήξει στη θέση ότι υπάρχει μία και μόνη διαφορά, τότε μένει να δούμε αν θα υιοθετήσει και ολόκληρη τη διατύπωση που επί χρόνια χρησιμοποιούσε ο Προκόπης Παυλόπουλος.
Γιατί, διαφορετικά, θα μπορούσε κανείς —καλοπροαίρετα ασφαλώς— να αναρωτηθεί αν η σύγκλιση είναι πλήρης ή αν σταμάτησε, όλως τυχαίως, μία λέξη πριν από το τέλος.
Και στην εξωτερική πολιτική, όπως είναι γνωστό, μερικές φορές η πιο ενδιαφέρουσα λέξη είναι αυτή που δεν ειπώθηκε.