2026/10/04 at 9:41 ΠΜ 04/10/2026 newsroomΑπό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στον Κυριάκο Μητσοτάκη – Η διαδρομή του κόμματος από το 1974 έως σήμερα
Πενήντα δύο χρόνια συμπληρώνει σήμερα, 4 Οκτωβρίου, η Νέα Δημοκρατία, το κόμμα που ίδρυσε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής λίγους μήνες μετά την πτώση της δικτατορίας και η ιστορική του διαδρομή συνδέθηκε σε μεγάλο βαθμό με την πορεία της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας.
Η 4η Οκτωβρίου 1974 αποτελεί την τυπική ημερομηνία ίδρυσης της Νέας Δημοκρατίας. Λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 28 Σεπτεμβρίου 1974, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής είχε ανακοινώσει δημόσια την ίδρυση του νέου κόμματος και είχε παρουσιάσει την Ιδρυτική Διακήρυξη, ενώ στις 29 Σεπτεμβρίου δημοσιοποιήθηκε το πρώτο σχέδιο καταστατικού. Στις 4 Οκτωβρίου κατατέθηκε στον Άρειο Πάγο η δήλωση σύστασης του κόμματος, ολοκληρώνοντας την τυπική διαδικασία.
Η ίδια η Νέα Δημοκρατία αναγνωρίζει στο καταστατικό της τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ως ιδρυτή και συνδέει τη φυσιογνωμία του κόμματος με τις αρχές της Ιδρυτικής Διακήρυξης της 4ης Οκτωβρίου 1974.
Η Ιδρυτική Διακήρυξη και η «νέα» παράταξη
Ο Καραμανλής δεν επιχείρησε απλώς να ανασυστήσει την προδικτατορική ΕΡΕ. Η Νέα Δημοκρατία σχεδιάστηκε ως ένα νέο πολιτικό σχήμα, με στόχο να εκφράσει τη μεταδικτατορική πραγματικότητα και να διευρύνει την επιρροή της παράταξης πέρα από τα παραδοσιακά της όρια.
Στην Ιδρυτική Διακήρυξη περιγράφεται ως πολιτική παράταξη που «ταυτίζει το έθνος με τον λαό, την πατρίδα με τους ανθρώπους της, την Πολιτεία με τους πολίτες της, την εθνική ανεξαρτησία με τη λαϊκή κυριαρχία, την πρόοδο με το κοινό αγαθό, την πολιτική ελευθερία με την έννομη τάξη και την κοινωνική δικαιοσύνη».
Παράλληλα, η διακήρυξη τονίζει την ανάγκη υπέρβασης των διχασμών του παρελθόντος και αναδεικνύει ως κεντρικό ζητούμενο την εθνική ενότητα. Η φράση «Το μέγα θέμα της εποχής μας είναι η δημοκρατία» αποτυπώνει το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε η ΝΔ.
Ο «ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός» θα αποτελέσει στη συνέχεια τον χαρακτηριστικό ιδεολογικό όρο της παράταξης, με την ιδεολογική του συστηματοποίηση να προχωρά στα προσυνέδρια του 1977 και να αποκρυσταλλώνεται στο συνέδριο της Χαλκιδικής το 1979.
Από τη Μεταπολίτευση στην Ευρώπη
Η πρώτη μεγάλη εκλογική αναμέτρηση ήρθε στις 17 Νοεμβρίου 1974, όταν η Νέα Δημοκρατία κέρδισε τις πρώτες μεταπολιτευτικές εκλογές με 54,37% και 220 έδρες, επίδοση που παραμένει η υψηλότερη στην ιστορία της σε βουλευτικές εκλογές.
Η νίκη έδωσε στον Καραμανλή ισχυρή κοινοβουλευτική βάση για τη θεσμική ανασυγκρότηση της χώρας. Ακολούθησαν το δημοψήφισμα για το πολιτειακό και η ψήφιση του Συντάγματος του 1975.
Παράλληλα, ο Καραμανλής έθεσε από νωρίς ως στρατηγικό στόχο την ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας. Στις 28 Μαΐου 1979 υπογράφηκε η Συνθήκη Προσχώρησης στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες και την 1η Ιανουαρίου 1981 η Ελλάδα έγινε το δέκατο μέλος.
Οι μεγάλες εκλογικές αναμετρήσεις
Το 1977 η Νέα Δημοκρατία παρέμεινε πρώτη δύναμη με 41,84% και 171 έδρες, ενώ το 1981 γνώρισε την πρώτη μεγάλη εκλογική της ήττα από το ΠΑΣΟΚ, συγκεντρώνοντας 35,88%.
Η δεκαετία του 1980 ήταν περίοδος έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης. Μετά τις εκλογές του 1985 και τις δύο αναμετρήσεις του 1989, η ΝΔ επέστρεψε στην κυβέρνηση το 1990 υπό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, με 46,89% και 150 έδρες, σχηματίζοντας κυβέρνηση με οριακή κοινοβουλευτική βάση.
Η περίοδος 1990-1993 χαρακτηρίστηκε από προσπάθειες δημοσιονομικής προσαρμογής, οικονομικές μεταρρυθμίσεις και έντονες πολιτικές συγκρούσεις. Το 1993 η ΝΔ πέρασε ξανά στην αντιπολίτευση.
Η επιστροφή στην εξουσία ήρθε το 2004, με τον Κώστα Καραμανλή, όταν η ΝΔ συγκέντρωσε 45,36% και 165 έδρες. Το κεντρικό σύνθημα της περιόδου ήταν η «επανίδρυση του κράτους». Η κυβέρνηση επανεξελέγη το 2007, ενώ το 2009 η ΝΔ υπέστη βαριά εκλογική ήττα, συγκεντρώνοντας 33,47%.
Η κρίση και η επιστροφή στην κυβέρνηση
Η οικονομική κρίση άλλαξε δραστικά το πολιτικό σκηνικό. Το 2012 πραγματοποιήθηκαν δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Τον Μάιο η ΝΔ έλαβε 18,85% και 108 έδρες, ενώ τον Ιούνιο ανέβασε το ποσοστό της στο 29,66%, εκλέγοντας 129 βουλευτές και σχηματίζοντας κυβέρνηση συνεργασίας υπό τον Αντώνη Σαμαρά.
Το 2015 βρέθηκε ξανά στην αντιπολίτευση, καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ επικράτησε και στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις εκείνης της χρονιάς.
Η μεγάλη επιστροφή πραγματοποιήθηκε στις 7 Ιουλίου 2019, όταν η ΝΔ υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη συγκέντρωσε 39,85% και 158 έδρες, σχηματίζοντας αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Τον Μάιο του 2023 έλαβε 40,79%, χωρίς όμως να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική αυτοδυναμία, ενώ στις εκλογές του Ιουνίου συγκέντρωσε 40,56% και 158 έδρες, παραμένοντας στην κυβέρνηση.
Οκτώ αρχηγοί σε 52 χρόνια
Στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας έχουν βρεθεί ο Κωνσταντίνος Καραμανλής (1974-1980), ο Γεώργιος Ράλλης, ο Ευάγγελος Αβέρωφ, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Μιλτιάδης Έβερτ, ο Κώστας Καραμανλής, ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Μεταβατικές περίοδοι στην ηγεσία υπήρξαν το 2015, με τον Βαγγέλη Μεϊμαράκη και στη συνέχεια τον Γιάννη Πλακιωτάκη, πριν από την εκλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη στην προεδρία το 2016.
Ο Κώστας Καραμανλής παραμένει ο μακροβιότερος αρχηγός της ΝΔ, καθώς παρέμεινε στην ηγεσία από το 1997 έως το 2009.
Από τη Ρηγίλλης στην Πειραιώς
Η ιστορία της ΝΔ έχει συνδεθεί και με συγκεκριμένα τοπόσημα. Για δεκαετίες, το νεοκλασικό της Ρηγίλλης 18 αποτέλεσε το πολιτικό «σπίτι» της παράταξης. Ακολούθησε η μεταφορά των κεντρικών γραφείων στη λεωφόρο Συγγρού και στη συνέχεια στην Πειραιώς 62, στο Μοσχάτο.
Παράλληλα, η ΟΝΝΕΔ και η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ αποτέλεσαν διαχρονικά βασικούς μηχανισμούς πολιτικής και στελεχιακής ανανέωσης της παράταξης.
Τα 52 χρόνια και το μήνυμα της σημερινής ηγεσίας
Με αφορμή τη σημερινή επέτειο, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έκανε λόγο για μια ιστορία που διαμορφώθηκε από «ιδέες, αλλά και πρόσωπα».
Όπως αναφέρει, στα 52 χρόνια της ΝΔ «κάθε κρίσιμη απόφαση, κάθε εθνική επιλογή, κάθε μεγάλο έργο» συνδέθηκε, σύμφωνα με την αποτίμησή του, με τον πατριωτισμό, την ευθύνη, τη δημοκρατία, την ελευθερία και την πρόοδο.
Ο κ. Μαρινάκης αφιέρωσε την επέτειο «σε κάθε Νεοδημοκράτισσα και κάθε Νεοδημοκράτη», από εκείνους που παρέμειναν στην παράταξη στα δύσκολα χρόνια έως εκείνους που συμπορεύτηκαν μαζί της στην πορεία των δεκαετιών.
Στο ίδιο επετειακό κλίμα, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας αναφέρθηκε στην ιστορική φράση της Ιδρυτικής Διακήρυξης, σημειώνοντας ότι η ΝΔ οφείλει να παραμείνει «παράταξη του Πυρσού» και επαναφέροντας το απόσπασμα που αναφέρεται στην ταύτιση του Έθνους με τον λαό και της Πολιτείας με τους πολίτες.
52 χρόνια μετά
Από τις πρώτες εκλογές της Μεταπολίτευσης και το 54,37% του 1974 μέχρι το 40,56% του 2023, η Νέα Δημοκρατία έχει περάσει από νίκες, ήττες, εσωκομματικές αλλαγές, κυβερνήσεις συνεργασίας, περιόδους στην αντιπολίτευση και δύο διαφορετικές εποχές αυτοδύναμης διακυβέρνησης.
Η διαδρομή της είναι, ουσιαστικά, μια παράλληλη πολιτική διαδρομή με τη μεταπολιτευτική Ελλάδα: από τη θεμελίωση των δημοκρατικών θεσμών και την ευρωπαϊκή επιλογή, μέχρι την οικονομική κρίση, τις κυβερνήσεις συνεργασίας και τη σύγχρονη περίοδο της διακυβέρνησης υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Στα 52 της χρόνια, η Νέα Δημοκρατία παραμένει ένα από τα κεντρικά κόμματα του ελληνικού πολιτικού συστήματος, έχοντας συμπληρώσει περισσότερο από μισό αιώνα πολιτικής παρουσίας.