2026/10/22 at 9:14 ΠΜ 22/10/2026 newsroom
Η στάση των ΗΠΑ και το μήνυμα σε Ελλάδα και Τουρκία για τις θαλάσσιες διαφορές
Υπέρ της επίλυσης των θαλάσσιων διαφορών μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων τάσσεται το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μετά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης. Η αμερικανική τοποθέτηση εστιάζει στην ανάγκη διπλωματικής διευθέτησης των διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς ωστόσο να παίρνει ρητή θέση για τη νομιμότητα του μνημονίου ή για την απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου.
Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα, το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η διευθέτηση των θαλάσσιων ζητημάτων μπορεί να δημιουργήσει προϋποθέσεις για νέες εμπορικές επενδύσεις και έρευνες, προς όφελος των χωρών της περιοχής. Παράλληλα, κάλεσε την Ελλάδα και την Τουρκία να συζητήσουν σε διμερές επίπεδο τις διαφωνίες τους.
«Ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας στην Ανατολική Μεσόγειο να επιλύουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων», αναφέρει χαρακτηριστικά το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, προσθέτοντας ότι η επίλυση των διαφορών εξυπηρετεί τα συμφέροντα κάθε πλευράς και μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για επενδύσεις και έρευνες στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.
Στην ίδια απάντηση, η Ουάσιγκτον επισημαίνει ότι η Ελλάδα και η Τουρκία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και ενθαρρύνει τις δύο χώρες να αντιμετωπίσουν τις διαφωνίες τους μέσω διμερούς διαλόγου.
Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, η οποία εδρεύει στο ανατολικό τμήμα της χώρας, ενέκρινε στις 20 Οκτωβρίου το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψαν η Τουρκία και η τότε κυβέρνηση της Λιβύης το 2019.
Η απόφαση προκάλεσε την αντίδραση της Αθήνας, η οποία απορρίπτει το μνημόνιο, υποστηρίζοντας ότι αντίκειται στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της περιοχής.
Η αμερικανική απάντηση δεν υιοθετεί ρητά την ελληνική θέση, αλλά ούτε χαρακτηρίζει νόμιμο το μνημόνιο. Αντίθετα, επικεντρώνεται στην ανάγκη διαπραγματεύσεων και στην προοπτική οικονομικής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η στάση αυτή αφήνει ανοιχτά ερωτήματα για το πώς η Ουάσιγκτον προσεγγίζει τη συγκεκριμένη εξέλιξη, καθώς δεν περιλαμβάνει σαφή αξιολόγηση της κύρωσης από τη λιβυκή Βουλή.
Η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Διαφορετικό τόνο είχε η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε δήλωση της Ύπατης Εκπροσώπου, που εκδόθηκε στις 21 Οκτωβρίου εξ ονόματος της ΕΕ, επαναλαμβάνεται ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το δίκαιο της θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομες συνέπειες για τρίτες χώρες.
Η εξέλιξη διατηρεί το ζήτημα ψηλά στην ατζέντα των διπλωματικών επαφών, με την Ελλάδα να επιμένει στη θέση της για το διεθνές δίκαιο και τις ΗΠΑ να υπογραμμίζουν τη σημασία της καλόπιστης διαπραγμάτευσης.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει εάν οι διπλωματικές παρεμβάσεις θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των θαλάσσιων διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο.