Η Ιδεολογική Μετάλλαξη: Ο Σοσιαλισμός της Κίνας στην Πράξη

2026/01/02 at 10:29 ΠΜ 02/01/2026 newsroom«Δεν έχει σημασία αν μια γάτα είναι μαύρη ή άσπρη· αν πιάνει ποντίκια, είναι καλή γάτα».
Τον Σεπτέμβριο του 1976, ο θάνατος του Μάο Τσε Τουνγκ σήμανε το τέλος μιας εποχής όπου η ιδεολογία δεν αποτελούσε απλώς μια κοσμοθεωρία, αλλά μια «τεχνολογία διακυβέρνησης»: έναν μηχανισμό οργάνωσης της εξουσίας, ένα κριτήριο κοινωνικής ένταξης και έναν αυστηρό ορισμό της προόδου. Το διακύβευμα για την Κίνα της επόμενης μέρας δεν ήταν μόνο η διαδοχή στην ηγεσία, αλλά η ίδια η επιβίωση του καθεστώτος. Το ερώτημα ήταν αμείλικτο: πώς μπορεί ένα επαναστατικό κόμμα να διατηρήσει το μονοπώλιο της εξουσίας, αποφεύγοντας ταυτόχρονα την οικονομική στασιμότητα και τη διεθνή απομόνωση;
Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (CPC) προχώρησε σε μια ιστορική υπέρβαση. Άρχισε να αποσυναρμολογεί τους πυλώνες της κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας, χωρίς ωστόσο να αποκηρύξει τον Μαρξισμό-Λενινισμό. Η εσωκομματική σύγκρουση που ακολούθησε —αρχικά υπό τον Χουα Γκουοφένγκ και τελικά υπό την καταλυτική ηγεμονία του Ντενγκ Σιαοπίνγκ— σφυρηλάτησε μια νέα πολιτική ορθολογικότητα: έναν πραγματισμό ενδεδυμένο τον μανδύα της ιδεολογικής πίστης.
Η εμβληματική ρήση του Ντενγκ για τη γάτα και τα ποντίκια συμπύκνωνε αυτή τη στροφή: η αποτελεσματικότητα αναγορευόταν σε νέο κριτήριο αλήθειας, υποκαθιστώντας τη δογματική καθαρότητα.
Από τα Πειράματα στην Παγκόσμια Κυριαρχία
Έκτοτε, η άνοδος της Κίνας εξελίχθηκε μέσα από μια σειρά ελεγχόμενων πειραμάτων:
Υβριδικό Μοντέλο: Εισαγωγή κινήτρων της ελεύθερης αγοράς υπό την αυστηρή κρατική καθοδήγηση.
Ελεγχόμενη Εξωστρέφεια: Άνοιγμα στο ξένο κεφάλαιο με παράλληλη διατήρηση της πολιτικής κυριαρχίας.
Στρατηγική Αυτονομία: Ενσωμάτωση στην παγκόσμια οικονομία, η οποία όμως λειτούργησε ως όχημα για την οικοδόμηση μιας αυτεπαρκούς βιομηχανικής βάσης.
Σε διάστημα πέντε δεκαετιών, η χώρα μεταμορφώθηκε από μια εσωστρεφή αγροτική κοινωνία σε έναν τεχνολογικό γίγαντα. Η Κίνα δεν είναι πλέον μόνο το «εργοστάσιο του κόσμου», αλλά η κοιτίδα κολοσσών όπως η Huawei, η Tencent, η Alibaba και η Xiaomi, καθώς και πρωτοπόρος στην ανάπτυξη μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης ανοιχτού βάρους (open-weight AI).
Η Ιδεολογική Ακροβασία
Αυτή η πορεία δεν αποτελεί απλώς ένα οικονομικό success story, αλλά την πιο περίπλοκη ιδεολογική ακροβασία της σύγχρονης ιστορίας. Εγείρονται κρίσιμα ερωτήματα:
1. Πώς ένα κράτος θεμελιωμένο σε μαρξιστικές αρχές κυριαρχεί στην υπερκαπιταλιστική αρένα της υψηλής τεχνολογίας;
2. Πώς η κρατική ισχύς καταφέρνει να τιθασεύει τη δυναμική της αγοράς για να επιταχύνει την τεχνολογική υπεροχή, ακόμη και υπό το καθεστώς των αμερικανικών κυρώσεων;
3. Πώς η Κίνα άντεξε πίσω από μια «σιλικόνη κουρτίνα» (silicon curtain) δυτικών εμπάργκο, για να αναδυθεί ως ο δυνητικός αρχιτέκτονας των ψηφιακών υποδομών του μέλλοντος;
Για να κατανοήσουμε την Κίνα του 2025 —έναν τιτάνα της πυρηνικής ενέργειας και της τεχνητής νοημοσύνης— οφείλουμε να επιστρέψουμε στη στιγμή που το ιδεολογικό σενάριο ξαναγράφτηκε, μετατρέποντας την ανάγκη για επιβίωση σε μια παγκόσμια πρόκληση.