2026/10/07 at 10:30 ΠΜ 07/10/2026 newsroom
Ένα πολιτικό μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες, και με φόντο τη σημερινή εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, εξέπεμψε ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής από την εκδήλωση στο Πανεπιστήμιο Tsinghua, με αφορμή τα 20 χρόνια στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας – Κίνας και την εμπειρία της COSCO.
Ο Κώστας Καραμανλής δεν περιορίστηκε σε έναν απολογισμό της περιόδου κατά την οποία η κυβέρνησή του άνοιξε τον δρόμο για την ελληνοκινεζική συνεργασία. Αντίθετα, έβαλε τη σημερινή διεθνή πραγματικότητα στο κάδρο και περιέγραψε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο πολυπολικός, ασταθής και απρόβλεπτος.
Η στρατηγική επιλογή της Κίνας και το «μοντέλο» του Πειραιά
Ο πρώην πρωθυπουργός υπενθύμισε ότι η στρατηγική σχέση Ελλάδας – Κίνας δεν προέκυψε τυχαία, αλλά αποτέλεσε συνειδητή επιλογή της τότε κυβέρνησης. Το 2006, κατά την επίσκεψή του στην Κίνα, υπεγράφη η Ολοκληρωμένη Στρατηγική Εταιρική Σχέση, ενώ βασικός στόχος ήταν η ανάδειξη της Ελλάδας σε πύλη εισόδου κινεζικών προϊόντων προς τα Βαλκάνια και τις ευρωπαϊκές αγορές.
Στο επίκεντρο βρέθηκε, όπως ήταν αναμενόμενο, η COSCO και η επένδυση στον Πειραιά. Ο Καραμανλής υπενθύμισε τις διαπραγματεύσεις που ξεκίνησαν το 2006 και τη συμφωνία του 2008 για τη λειτουργία και διαχείριση δύο τερματικών σταθμών εμπορευματοκιβωτίων.
Η αναφορά του, όμως, είχε και μια σαφή πολιτική διάσταση: σύμφωνα με τον ίδιο, εκείνη την εποχή δεν υπήρχε αντίστοιχο σοβαρό διεθνές ενδιαφέρον για τον Πειραιά. Η ανάπτυξη του λιμανιού από την COSCO, υποστήριξε, ήταν αυτή που στη συνέχεια δημιούργησε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον και προσέλκυσε το ενδιαφέρον και άλλων διεθνών επενδυτών.
Από τον Πειραιά στο σημερινό γεωπολιτικό τοπίο
Για τον πρώην πρωθυπουργό, η ελληνοκινεζική συνεργασία δεν είναι απλώς μια οικονομική ιστορία. Ο Πειραιάς αποτέλεσε, όπως υποστήριξε, μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που συνδύαζε τη ναυτιλία, το εμπόριο, τις επενδύσεις και τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο της παρέμβασής του για το σήμερα.
Ο Καραμανλής περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον στο οποίο η εποχή των μονοδιάστατων επιλογών έχει παρέλθει. Η επιστροφή της realpolitik, η ενίσχυση των μεγάλων δυνάμεων και η προσπάθεια των ΗΠΑ να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία τους, την ώρα που Κίνα και Ρωσία διευρύνουν την επιρροή τους, δημιουργούν ένα πολύ πιο σύνθετο σκηνικό.
Το μήνυμα προς το Μαξίμου για την εξωτερική πολιτική
Το μήνυμα είναι δύσκολο να περάσει απαρατήρητο: η Ελλάδα, κατά τον Καραμανλή, μπορεί να παραμένει σταθερά προσανατολισμένη στη Δύση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να περιορίζει τους διπλωματικούς και οικονομικούς της ορίζοντες.
Ο ίδιος μίλησε ουσιαστικά για την ανάγκη μιας σύνθετης και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, σε μια περίοδο κατά την οποία η ίδια η Δύση μετασχηματίζεται και εμφανίζει εσωτερικές διαιρέσεις.
Και αυτό είναι το σημείο που δίνει στην ομιλία του σαφές πολιτικό ενδιαφέρον. Δεν ήταν απλώς μια αναδρομή στην περίοδο 2004-2008. Ήταν ταυτόχρονα μια υπενθύμιση ότι η Αθήνα μπορεί να έχει στενές σχέσεις με τους δυτικούς συμμάχους της, χωρίς να κλείνει τις πόρτες σε άλλες μεγάλες δυνάμεις.
Η Κίνα, άλλωστε, δεν παρουσιάστηκε από τον Καραμανλή μόνο ως οικονομικός εταίρος, αλλά και ως δύναμη που, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να διαδραματίσει σταθεροποιητικό ρόλο σε έναν πολυπολικό κόσμο.
«Βόμβες» για Τουρκία και τα δύο μέτρα και δύο σταθμά
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο πρώην πρωθυπουργός όταν αναφέρθηκε στην ευρύτερη δυτική πολιτική και στην Τουρκία.
Στο ζήτημα της Ουκρανίας αναφέρθηκε στη ρωσική εισβολή ως άδικη και παράνομη, αλλά ταυτόχρονα άσκησε κριτική και σε προηγούμενες επιλογές της Δύσης, υποστηρίζοντας ότι η προσπάθεια ενσωμάτωσης της Ουκρανίας στο δυτικό στρατόπεδο δεν ήταν απαλλαγμένη από ευθύνες.
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η αναφορά του στην Τουρκία. Έθεσε επί τάπητος το ζήτημα των αναθεωρητικών διεκδικήσεων της Άγκυρας, την απειλή πολέμου κατά της Ελλάδας και την κατοχή της Κύπρου, σε αντιπαραβολή με τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως σημαντικός εταίρος της Δύσης.
Το πολιτικό υπονοούμενο είναι σαφές: ο Καραμανλής αμφισβητεί την αξιοπιστία μιας δυτικής πολιτικής που, όπως υποστηρίζει, εφαρμόζει διαφορετικά μέτρα και σταθμά ανάλογα με τον εκάστοτε γεωπολιτικό παίκτη.
Ουκρανία, Μέση Ανατολή και μια Ευρώπη σε δεύτερο πλάνο
Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αλλά και τον περιορισμένο ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις μεγάλες γεωπολιτικές εξελίξεις.
Η εκτίμησή του είναι ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται γρήγορα, ενώ η αμερικανική ηγεσία δεν είναι πλέον αυτονόητο ότι μπορεί να λειτουργεί ως ο μοναδικός πυλώνας σταθερότητας.
Σε αυτό το σκηνικό, η Ελλάδα καλείται να κινηθεί με μεγαλύτερη ευελιξία, αξιοποιώντας τη γεωγραφική της θέση, τη ναυτιλία και τις σχέσεις της με διαφορετικά κέντρα ισχύος.
Ελλάδα στη Δύση, αλλά με ανοιχτούς διαύλους
Ο Καραμανλής ήταν σαφής: η Ελλάδα ανήκει στη Δύση. Όμως, κατά την προσέγγισή του, η δυτική ταυτότητα δεν ακυρώνει την ανάγκη για πολυδιάστατες σχέσεις.
Ελλάδα και Κίνα, όπως σημείωσε, έχουν κοινά συμφέροντα και κοινές ανησυχίες. Η Κίνα υποστηρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ η Ελλάδα υποστηρίζει την αρχή της μίας Κίνας. Παράλληλα, η ναυτιλία αποτελεί έναν ισχυρό στρατηγικό δεσμό ανάμεσα στις δύο χώρες.
Το συμπέρασμα της παρέμβασης είναι πολιτικά ενδιαφέρον: σε έναν κόσμο που αλλάζει, η Ελλάδα δεν μπορεί να λειτουργεί με παλιές βεβαιότητες. Η στρατηγική επιλογή της συνεργασίας με την Κίνα, όπως την υπερασπίστηκε ο ίδιος, αποτελεί για τον Καραμανλή παράδειγμα μιας διαφορετικής προσέγγισης στην εξωτερική πολιτική.
Και το μήνυμα προς το σημερινό πολιτικό σκηνικό είναι μάλλον καθαρό: σταθερές συμμαχίες, αλλά όχι μονοδιάστατες επιλογές· δυτικός προσανατολισμός, αλλά και ανοιχτοί δίαυλοι με τις νέες μεγάλες δυνάμεις του παγκόσμιου συστήματος.